وریستورها یا VDR

روی وریستور سوخته برد، کد 471 دیده می‌شود؛ آیا هر قطعه‌ای با همین عدد جایگزین مناسبی است؟ برای انتخاب وریستورها یا VDR، علاوه بر کد ولتاژ باید اندازه دیسک، انرژی قابل‌تحمل، جریان پالس و شرایط نصب را بررسی کنید. دو مدل با عدد ولتاژ یکسان ممکن است در برابر یک ضربه الکتریکی، توان تحمل متفاوتی داشته باشند.

وریستور یک مقاومت وابسته به ولتاژ است. در محدوده کاری عادی، جریان کمی از آن عبور می‌کند؛ با افزایش ولتاژ، هدایت آن به‌صورت غیرخطی بیشتر می‌شود و به محدودسازی اضافه‌ولتاژ کمک می‌کند. مدل‌های متداول MOV بر پایه اکسید فلز، معمولاً اکسید روی، ساخته می‌شوند و در حفاظت ورودی منابع تغذیه، تجهیزات الکتریکی و بردهای صنعتی کاربرد دارند.

در این دسته‌بندی پژوهشگران، وریستورهای دیسکی در کنار برخی قطعات TVS قرار گرفته‌اند. برای خرید، ابتدا نوع قطعه را از روی کد کامل و دیتاشیت مشخص کنید؛ قرار گرفتن دو محصول در یک دسته، به معنی یکسان بودن عملکرد و قابلیت جایگزینی آن‌ها نیست.

قبل از انتخاب، سه ولتاژ را از هم جدا کنید

  • ولتاژ کاری پیوسته: بیشترین ولتاژ مجاز AC یا DC برای اعمال مداوم، طبق دیتاشیت.
  • ولتاژ وریستور: ولتاژ اندازه‌گیری‌شده در جریان آزمون مشخص؛ اغلب ۱ میلی‌آمپر.
  • ولتاژ کلمپ: ولتاژ دو سر قطعه هنگام عبور پالس با جریان تعریف‌شده؛ این مقدار با شرایط پالس تغییر می‌کند.

عدد نوشته‌شده در نام محصول را بدون تشخیص نوع این مشخصه، ولتاژ مجاز اتصال دائم در نظر نگیرید.

مقایسه مدل‌های واقعی؛ ولتاژ مشابه، اندازه متفاوت

جدول زیر کد و اندازه درج‌شده چند محصول فروشگاه را مقایسه می‌کند. عدد ۴۳۰ یا ۴۷۰ ولت در این جدول، ولتاژ وریستور است؛ برای انتخاب مدار، ولتاژ کاری پیوسته و مشخصات پالس را جداگانه بررسی کنید.

مدلولتاژ وریستور درج‌شدهاندازه اسمی دیسک
وریستور 7D431۴۳۰ ولت۷ میلی‌متر
وریستور 10D431۴۳۰ ولت۱۰ میلی‌متر
وریستور 7D471۴۷۰ ولت۷ میلی‌متر
وریستور 14D471۴۷۰ ولت۱۴ میلی‌متر

برای بررسی رنج‌های دیگر نیز می‌توانید مشخصات وریستور 10D391 و وریستور 7D560 را ببینید. این دو برای سطح ولتاژ یکسانی انتخاب نمی‌شوند؛ تشابه شکل ظاهری، معیار جایگزینی نیست.

مثال کدخوانی: 471 به معنی اتصال دائم به ۴۷۰ ولت نیست

در الگوی رایج کدگذاری سری‌های D، عدد 471 به مقدار اسمی ۴۷۰ ولت در جریان آزمون اشاره دارد. برای نمونه آموزشی، دیتاشیت Bourns برای MOV-14D471K، ولتاژ کاری پیوسته ۳۰۰ ولت AC و ۳۸۵ ولت DC را جدا از ولتاژ وریستور ۴۷۰ ولت مشخص کرده است. این اعداد مربوط به همان محصول Bourns هستند و نباید بدون تطبیق سازنده به قطعه دیگری تعمیم داده شوند.

برای مشاهده تفاوت این مشخصات، دیتاشیت وریستورهای سری MOV-14D بُرنس نمونه روشنی است. در انتخاب محصول فروشگاه، دیتاشیت سازنده همان قطعه را مبنا قرار دهید.

تفاوت MOV با دیود TVS در همین دسته

محصولی مانند دیود حفاظتی TVS مدل SMBJ36CA را نباید صرفاً به دلیل نام‌گذاری فروشگاهی، وریستور دیسکی دانست. برای TVS، ولتاژ کاری، ولتاژ شکست، ولتاژ کلمپ، توان پالس و یک‌جهته یا دوجهته بودن بررسی می‌شود. انتخاب میان MOV و TVS به نوع خط، سطح ولتاژ، شکل پالس و محدودیت‌های مدار بستگی دارد.

هشدار کاربردی: وریستور جای فیوز یا قطع‌کننده اضافه‌ولتاژ نیست

اضافه‌ولتاژ ماندگار می‌تواند وریستور را بیش از حد گرم کند. حفاظت باید با فیوز و در صورت نیاز سازوکار قطع حرارتی هماهنگ شود؛ فیوز معمولی هم در تمام حالت‌ها حفاظت حرارتی کافی برای MOV فراهم نمی‌کند. پس از خرابی، علت تنش و وضعیت مدار حفاظتی را بررسی کنید و فقط به تعویض قطعه اکتفا نکنید.

پرسش‌های رایج درباره وریستورها یا VDR

آیا وریستور باید به ارت وصل شود؟
الزاماً خیر. محل اتصال به طراحی بستگی دارد؛ مثلاً ممکن است میان فاز و نول قرار بگیرد. بخشی از انرژی پالس در خود قطعه تلف می‌شود و مسیر جریان را اتصال مدار تعیین می‌کند.

آیا وریستور قطب مثبت و منفی دارد؟
MOV دیسکی متداول قطبیت ندارد، اما این موضوع را به تمام قطعات TVS موجود در دسته تعمیم ندهید. نوع و نقشه اتصال هر قطعه را بررسی کنید.

وریستور بزرگ‌تر همیشه جایگزین بهتری است؟
خیر. در یک خانواده مشابه، اندازه بزرگ‌تر معمولاً با تحمل پالس بیشتری همراه است، اما ولتاژ کاری، مشخصات کلمپ، ظرفیت خازنی، ابعاد و تأییدیه‌ها هم باید تطبیق داده شوند.

برای انتخاب نهایی، کد کامل قطعه قبلی را همراه با ولتاژ مدار و مشخصات پالس بررسی کنید. ولتاژ مناسب، تحمل انرژی کافی و هماهنگی با حفاظت جریان و حرارت باید در کنار هم ارزیابی شوند.

وریستور 390 ولت 10D391
موجود در انبار


وریستور 390 ولت قطر 10mm با تلرانس 10 درصد مناسب برای محافظ در برابر افزایش ناگهانی ولتاژ پرکاربرد در منابع تغذیه و سوئیچینگ

7,960 تومان
وریستور 430 ولت 7D431
موجود در انبار


وریستور 430 ولت قطر 7mm با تلرانس 10 درصد مناسب برای محافظ در برابر افزایش ناگهانی ولتاژ پرکاربرد در منابع تغذیه و سوئیچینگ

6,120 تومان
وریستور 33 ولت 7D330
موجود در انبار


وریستور 330 ولت قطر 7mm با تلرانس 10 درصد مناسب برای محافظ در برابر افزایش ناگهانی ولتاژ پرکاربرد در منابع تغذیه و سوئیچینگ

4,470 تومان
وریستور 56 ولت 7D560
موجود در انبار


وریستور 56 ولت قطر 7mm با تلرانس 10 درصد مناسب برای محافظ در برابر افزایش ناگهانی ولتاژ پرکاربرد در منابع تغذیه و سوئیچینگ

5,280 تومان
وریستور 22 ولت 7D220
موجود در انبار


وریستور 22 ولت قطر 7mm با تلرانس 10 درصد مناسب برای محافظ در برابر افزایش ناگهانی ولتاژ پرکاربرد در منابع تغذیه و سوئیچینگ

5,080 تومان
وریستور 180 ولت 7D181
موجود در انبار


وریستور 180 ولت قطر 7mm با تلرانس 10 درصد مناسب برای محافظ در برابر افزایش ناگهانی ولتاژ پرکاربرد در منابع تغذیه و سوئیچینگ

4,470 تومان